رک OUTDOOR (اوت دور)؛ استانداردها، انواع و نصب + راهنمای جامع خرید و انتخاب

تجهیزات فعال شبکه مانند سوئیچ‌ها، یو‌پی‌اس‌ها و رادیوهای وایرلس، سرمایه‌های گران‌قیمت هر زیرساخت IT محسوب می‌شوند که عملکرد آن‌ها در محیط‌های باز به شدت تحت تأثیر عوامل مخرب جوی قرار دارد. قرار دادن این تجهیزات در معرض رطوبت، گرد و غبار میکرونی و نوسانات دمایی شدید، بدون استفاده از یک محفظه حفاظتی استاندارد، به معنای پذیرش ریسک خرابی زودهنگام و توقف خدمات شبکه است. رک OUTDOOR یا همان رک فضای باز، صرفاً یک جعبه فلزی نیست؛ بلکه یک راهکار مهندسی شده برای ایجاد یک محیط ایزوله و پایدار است.

این محصول که یکی از کلیدی‌ترین بخش‌ها در حوزه تجهیزات پسیو شبکه به شمار می‌رود، وظیفه دارد میان دنیای خشن بیرون و قطعات حساس الکترونیکی، یک سد نفوذناپذیر ایجاد کند. برای مشاهده مشخصات فنی و خرید انواع رک OUTDOOR در ابعاد و استانداردهای مختلف، می‌توانید به بخش فروشگاه سهاپیمان مراجعه کنید. این مقاله به عنوان نقشه راه نهایی شما، تمام زوایای پنهان انتخاب، نصب و نگهداری رک‌های اوت دور را کالبدشکافی خواهد کرد.

رک OUTDOOR چیست و چرا حیاتی است؟

در ادبیات مهندسی شبکه، رک اوتدور (Outdoor Enclosure) به محفظه‌ای گفته می‌شود که بر اساس استانداردهای بین‌المللی جهت استقرار تجهیزات الکتریکی و مخابراتی در محیط‌های غیرمسقف طراحی شده است. برخلاف رک‌های معمولی که در اتاق‌های سرور با دمای کنترل شده نگهداری می‌شوند، رک اوت دور باید در برابر اشعه ماوراء بنفش (UV)، بارش‌های سیل‌آسا، ورود حشرات، خوردگی ناشی از نمک (در مناطق ساحلی) و حتی تلاش برای تخریب فیزیکی و سرقت مقاوم باشد.

اهمیت حیاتی این رک در پایداری “آپ‌تایم” (Uptime) شبکه است؛ چرا که حتی یک نفوذ جزئی قطرات باران یا انباشت گرد و غبار روی بردهای الکترونیکی می‌تواند منجر به اتصال کوتاه و سوختن کل تجهیزات مستقر در رک شود.

تفاوت کلیدی رک اوت دور (Outdoor) با رک‌های داخلی (Indoor)

تفاوت این دو دسته از رک‌ها تنها در محل نصب آن‌ها نیست، بلکه در فلسفه طراحی و متریال به کار رفته نهفته است. رک‌های داخلی (Indoor) عمدتاً برای مدیریت کابل‌ها، دسترسی سریع تکنسین و گردش هوای داخلی با استفاده از فن‌های ساده طراحی شده‌اند و بدنه آن‌ها معمولاً دارای شیارهایی برای تهویه است که راه ورود گرد و غبار را باز می‌گذارد. در مقابل، رک اوت دور دارای ساختاری کاملاً بسته و درزگیری شده (Sealed) است.

در حالی که در رک‌های داخلی از درب‌های شیشه‌ای برای رویت تجهیزات استفاده می‌شود، رک‌های فضای باز دارای درب‌های فلزی ضخیم با نوارهای آب‌بندی لاستیکی (Gasket) هستند. همچنین سیستم تهویه در رک‌های فضای باز به صورت فیلتر شده یا از طریق مبدل‌های حرارتی انجام می‌گیرد تا هوای آلوده بیرون مستقیماً با تجهیزات تماس پیدا نکند. پایداری مکانیکی در رک اوتدور به دلیل نصب در معرض بادهای شدید و لرزش‌های محیطی، بسیار بالاتر از مدل‌های داخلی است.

ساختار بدنه؛ از ورق گالوانیزه تا رنگ الکترواستاتیک

یکی از پارامترهای تعیین‌کننده در طول عمر رک OUTDOOR، متریال بدنه و کیفیت پوشش نهایی آن است. استفاده از ورق‌های فولادی معمولی در محیط‌های باز، در کمتر از یک سال منجر به زنگ‌زدگی و پوسیدگی بدنه می‌شود.

1. نوع ورق: رک‌های استاندارد اوت دور سهاپیمان از ورق‌های گالوانیزه با ضخامت‌های مهندسی شده (معمولاً ۱.۵ تا ۲ میلی‌متر) تولید می‌شوند. فرآیند گالوانیزاسیون، لایه‌ای از روی (Zinc) را بر سطح فولاد ایجاد می‌کند که حتی در صورت خراشیدگی سطحی، از اکسیداسیون مغز فلز جلوگیری می‌کند.
2. رنگ پودری الکترواستاتیک: پس از ساخت بدنه، عملیات چربی‌زدایی و فسفاته انجام شده و سپس بدنه با رنگ پودری الکترواستاتیک آنتی‌UV پوشانده می‌شود. این رنگ در کوره‌هایی با دمای ۲۰۰ درجه سانتی‌گراد پخته می‌شود تا در برابر تابش مستقیم خورشید، پوسته پوسته نشود و تغییر رنگ ندهد.
3. جوشکاری و خم‌کاری: در ساخت رک اوتدور از تکنولوژی خم‌های چندباره (Multi-bend) استفاده می‌شود تا از ورود آب باران از طریق لبه‌های درب جلوگیری شود. همچنین جوشکاری‌ها باید به صورت تمام‌اتوماتیک و یکپارچه انجام شوند تا هیچ منفذی برای نفوذ رطوبت باقی نماند.

💡 تجربه عملی: اهمیت ضخامت رنگ در مناطق مرطوب در پروژه‌هایی که در سواحل شمالی یا مناطق جنوبی (مثل عسلویه) اجرا می‌شوند، ضخامت رنگ کمتر از ۸۰ میکرون یک اشتباه استراتژیک است. رطوبت اشباع شده و املاح نمکی موجود در هوا به سرعت از منافذ میکروسکوپی رنگ‌های نازک عبور کرده و به بدنه می‌رسند.

همیشه هنگام استعلام قیمت رک اوت دور، درباره ضخامت پوشش رنگ (بر اساس تست Cross-cut) و نوع ورق سوال کنید؛ ارزان بودن برخی رک‌ها در بازار ناشی از استفاده از ورق روغنی معمولی و رنگ‌های غیراستاندارد است که هزینه تعمیرات سنگینی را در آینده به شما تحمیل خواهد کرد.

کالبدشکافی استانداردهای IP در رک‌های فضای باز

انتخاب یک رک بدون در نظر گرفتن درجه حفاظت یا همان استانداردهای IP، مانند خرید خودرو بدون اطلاع از قدرت موتور آن است. استاندارد IP (Ingress Protection) یک معیار جهانی است که میزان مقاومت محفظه‌های الکتریکی در برابر ورود اجسام جامد و مایعات را مشخص می‌کند. در دنیای رک اوت دور، درک دقیق این اعداد برای انطباق محصول با شرایط اقلیمی محل نصب ضروری است.

مفهوم IP (Ingress Protection) به زبان ساده اما فنی

کد IP از دو عدد تشکیل شده است. عدد اول (از ۰ تا ۶) نشان‌دهنده میزان حفاظت در برابر ورود اجسام جامد و گرد و غبار است. عدد ۶ به معنای “Dust-tight” یا کاملاً نفوذناپذیر در برابر گرد و غبار است. عدد دوم (از ۰ تا ۹) نشان‌دهنده میزان مقاومت در برابر نفوذ آب و رطوبت است. برای محیط‌های بیرونی، معمولاً اعدادی بین ۴ تا ۶ برای رقم دوم در نظر گرفته می‌شود.

به عنوان مثال، در یک رک با استاندارد IP55، عدد ۵ اول به معنای مقاومت در برابر ورود گرد و غبار در حدی است که به تجهیزات آسیب نزند، و عدد ۵ دوم به معنای مقاومت در برابر پاشش آب با فشار (واترجت) از هر جهت است.

تفاوت رک IP55 و IP65؛ کدام را انتخاب کنیم؟

این یکی از پرتکرارترین سوالات در هنگام خرید رک اوت دور است.

• رک IP55: این رک‌ها دارای نوارهای درزگیر دور درب هستند و برای محیط‌هایی که بارش باران به صورت ریزش مستقیم است، کاملاً مناسب می‌باشند. در این سطح حفاظتی، اجازه ورود مقدار بسیار کمی گرد و غبار داده می‌شود اما سیستم تهویه فن معمولاً باز است و از طریق فیلتر محافظت می‌شود. این مدل برای محیط‌های شهری و پروژه‌های معمولی دوربین مداربسته عالی است.
• رک IP65: این سطح بالاترین درجه حفاظت متعارف برای رک‌های اوت دور است. رک IP65 کاملاً “گرد و غبار بند” بوده و در برابر پاشش شدید آب (مانند شستشو با شیلنگ فشار قوی) مقاوم است. در این رک‌ها معمولاً از سیستم‌های تهویه مداربسته (مانند کولرهای گازی رک یا مبدل‌های حرارتی) استفاده می‌شود تا تبادل مستقیم هوا با محیط قطع شود. اگر پروژه شما در مناطق کویری با طوفان‌های شن یا مناطق صنعتی با آلایندگی شیمیایی بالا قرار دارد، حتماً از رک‌های IP65 سهاپیمان استفاده کنید.

استاندارد NEMA چیست و چه تفاوتی با IP دارد؟

استاندارد NEMA (انجمن ملی تولیدکنندگان برقی آمریکا) مشابه استاندارد IP است اما بیشتر در پروژه‌هایی که تحت استانداردهای آمریکایی اجرا می‌شوند، دیده می‌شود. تفاوت اصلی در این است که NEMA پارامترهایی مثل مقاومت در برابر یخ‌زدگی، خوردگی و انفجار را نیز در بر می‌گیرد. به طور تقریبی، استاندارد NEMA 3R معادل IP24 و استاندارد NEMA 4X معادل IP66 است. در ایران، استاندارد IP مرجع اصلی برای مشخصات فنی رک اوت دور است، اما آگاهی از NEMA برای مطالعه کاتالوگ‌های بین‌المللی تجهیزات شبکه مفید است.

💡 نظر کارشناس: انتخاب IP مناسب برای پروژه‌های دوربین مداربسته شهری برای نصب دوربین‌های راهنمایی و رانندگی یا نظارت تصویری در ارتفاع دکل‌های شهری، استاندارد IP55 کاملاً پاسخگو و بهینه است. هزینه‌کرد اضافی برای IP65 در محیط‌های شهری که با طوفان شن مواجه نیستند، توجیه اقتصادی ندارد؛ مشروط بر اینکه رک دارای “سقف شیب‌دار” (Rain Hood) باشد.

سقف شیب‌دار باعث می‌شود آب باران روی سقف رک تجمع نکند و از نفوذ احتمالی از طریق واشرهای سقف جلوگیری می‌کند. همیشه در هنگام نصب رک اوتدور روی دکل، از گلندهای فلزی با کیفیت برای ورود کابل‌ها استفاده کنید تا رتبه IP کل سیستم حفظ شود.

انواع رک‌های اوت دور بر اساس نصب و ساختار

انتخاب نوع رک اوت دور (Outdoor Rack)، پیش از آنکه سلیقه‌ای باشد، یک تصمیم مهندسی وابسته به محل نصب، حجم تجهیزات و شرایط محیطی است. در دنیای تجهیزات پسیو، رک‌های فضای باز بر اساس نحوه استقرار به سه دسته کلی تقسیم می‌شوند که هر کدام استانداردها و محدودیت‌های خاص خود را دارند.

رک اوت دور دیواری (Wall Mount)؛ کاربردها و محدودیت‌ها

رک‌های دیواری، رایج‌ترین انتخاب برای پروژه‌های نظارت تصویری (CCTV) و شبکه‌های کوچک محلی هستند. این رک‌ها معمولاً در ابعاد ۶ تا ۱۲ یونیت (Unit) تولید می‌شوند و عمقی معادل ۴۵ یا ۶۰ سانتی‌متر دارند. طراحی آن‌ها به گونه‌ای است که وزن تجهیزات مستقیماً توسط پیچ و رولپلاک‌های صنعتی به دیوار منتقل می‌شود.

مهم‌ترین مزیت رک دیواری، صرفه‌جویی در فضای کف (Footprint) و دور نگه داشتن تجهیزات از سطح زمین (و خطراتی مثل آب‌گرفتگی یا دسترسی حیوانات) است. با این حال، محدودیت اصلی آن‌ها در تحمل وزن است. اگر قصد دارید از UPSهای سنگین یا باتری‌های با ظرفیت بالا استفاده کنید، رک دیواری ممکن است گزینه مناسبی نباشد مگر اینکه از شاسی‌کشی تقویتی استفاده شود. برای مشاهده مدل‌های متنوع و بررسی مشخصات فنی دقیق، پیشنهاد می‌کنیم از بخش رک دیواری Outdoor در فروشگاه دیدن کنید تا با استانداردهای ابعادی این محصولات بیشتر آشنا شوید.

رک اوت دور ایستاده (Free Standing)؛ برای پروژه‌های بزرگ و مخابراتی

وقتی صحبت از ایستگاه‌های مخابراتی (BTS)، مراکز داده کوچک (Micro Data Centers) یا نقاط توزیع اصلی فیبر نوری می‌شود، رک‌های ایستاده تنها گزینه منطقی هستند. این رک‌ها که معمولاً از ۱۲ یونیت تا ۴۲ یونیت ارتفاع دارند، برای تحمل وزن‌های بالا (گاهی تا ۱۰۰۰ کیلوگرم) طراحی شده‌اند.

نصب این رک‌ها نیازمند فونداسیون بتنی (Pad) است تا از تراز بودن و عدم نشست زمین در طول زمان اطمینان حاصل شود. در ساختار رک ایستاده اوت دور، معمولاً فضای جداگانه‌ای برای بانک باتری (Battery Bank) در نظر گرفته می‌شود که توسط یک شلف یا طبقه تقویت‌شده از تجهیزات اکتیو جدا شده است. این جداسازی برای جلوگیری از تاثیر گازهای احتمالی متصاعد شده از باتری بر روی بردهای الکترونیکی حیاتی است. برای تجهیز پروژه‌های بزرگ مقیاس، می‌توانید لیست کامل رک ایستاده Outdoor را بررسی کنید که شامل مدل‌های مجهز به کولر گازی و سیستم‌های مانیتورینگ پیشرفته است.

رک دکلی (Pole Mount)؛ ویژگی‌های خاص براکت‌ها و نصب در ارتفاع

نصب رک روی دکل‌های استوانه‌ای یا مشبک، چالش‌های منحصربه‌فردی دارد. رک‌های دکلی باید علاوه بر مقاومت در برابر عوامل جوی، در برابر لرزش‌های دائمی ناشی از باد نیز مقاوم باشند. نکته کلیدی در این رک‌ها، استفاده از براکت‌های نگهدارنده (Mounting Brackets) تخصصی است. این براکت‌ها باید از جنس گالوانیزه گرم باشند تا در محل اتصال به دکل زنگ نزنند.

همچنین، بست‌های کمربندی فلزی باید توانایی تحمل تنش‌های برشی را داشته باشند. در رک‌های دکلی، ورودی کابل‌ها (Cable Entry) حتماً باید از پایین رک و از طریق گلندهای آب‌بندی شده انجام شود تا مسیر نفوذ آب باران که روی کابل‌ها می‌لغزد، کاملاً مسدود شود.

تفاوت رک تک‌جداره و دوجداره (Double Skin)؛ عایق‌بندی حرارتی

این مبحثی است که بسیاری از خریداران از آن غافل می‌شوند.

• رک تک‌جداره (Single Skin): تنها یک لایه ورق فلزی بین تجهیزات و محیط بیرون وجود دارد. این مدل برای مناطق معتدل مناسب است، اما در زیر تابش مستقیم خورشید، بدنه فلزی مثل یک رادیاتور عمل کرده و گرمای بیرون را به داخل منتقل می‌کند (Solar Load).
• رک دوجداره (Double Skin): در این ساختار، دو لایه ورق با فاصله‌ای مشخص (معمولاً ۲ تا ۵ سانتیمتر) از هم قرار می‌گیرند. فضای بین دو جداره معمولاً با عایق‌های حرارتی (مثل فوم پلی‌اورتان یا پشم سنگ) پر می‌شود یا به عنوان کانال هوا برای عبور جریان هوا (Air Gap) عمل می‌کند. این طراحی باعث می‌شود تاثیر تابش خورشید بر دمای داخلی رک تا حد بسیار زیادی کاهش یابد. برای مناطق کویری و گرمسیر، استفاده از رک دوجداره یک “الزام فنی” است، نه یک انتخاب لوکس.

مدیریت دما و سیستم‌های تهویه (Cooling & Heating)

دشمن شماره یک تجهیزات الکترونیکی، گرما است. در یک رک اوت دور بسته، حرارت تولید شده توسط تجهیزات (Heat Dissipation) راهی برای خروج ندارد و اگر سیستم تهویه مناسب نباشد، دمای داخلی به سرعت از حد مجاز (معمولاً ۴۵ تا ۵۰ درجه سانتیگراد) فراتر رفته و عمر تجهیزات به شدت کاهش می‌یابد.

فن و فیلتر؛ راهکار اقتصادی برای مناطق معتدل

ساده‌ترین روش خنک‌سازی، استفاده از فن‌های مکنده (Exhaust) یا دمنده (Intake) به همراه فیلترهای قابل شستشو است. در این سیستم، هوای خنک از پایین وارد شده و هوای گرم از بالا خارج می‌شود. نکته حیاتی استفاده از فن‌های بلبرینگی با کیفیت است، زیرا فن‌های بوشی در دماهای بالا و گرد و غبار به سرعت گیرپاژ می‌کنند. همچنین فیلترها باید دارای تراکم مناسب (PPI) باشند تا ضمن عبور هوا، جلوی گرد و غبار را بگیرند. این سیستم تنها زمانی کارآمد است که دمای هوای محیط بیرون (Ambient Temp) حداقل ۵ تا ۱۰ درجه خنک‌تر از دمای مجاز کارکرد تجهیزات باشد.

کولر گازی (Air Conditioner)؛ ضرورت برای مناطق گرمسیر

برای پروژه‌هایی در استان‌های خوزستان، بوشهر، هرمزگان و مناطق مرکزی ایران، فن و فیلتر پاسخگو نیست؛ چرا که دمای هوای بیرون خود به بالای ۵۰ درجه می‌رسد. در این شرایط دمیدن هوای داغ بیرون به داخل رک، تنها وضعیت را بدتر می‌کند. راهکار قطعی، استفاده از کولر گازی مخصوص رک (Rack Mount AC) است. این کولرها دارای سیکل تبرید تراکمی (کمپرسور) هستند و محیط داخل رک را کاملاً ایزوله نگه می‌دارند (Closed Loop Cooling). یعنی هیچ هوایی از بیرون وارد رک نمی‌شود و تنها حرارت داخلی جذب و به بیرون دفع می‌شود. این امر علاوه بر خنک‌سازی عالی، از ورود رطوبت شرجی و گرد و غبار نیز کاملاً جلوگیری می‌کند.

هیتر و ترموستات؛ جلوگیری از یخ‌زدگی تجهیزات در مناطق سردسیر

در مناطق کوهستانی و سردسیر (مثل تبریز یا کردستان)، مشکل اصلی یخ‌زدگی یا تشکیل شبنم (Condensation) روی بردهای الکترونیکی است. وقتی دمای داخل رک به نقطه شبنم برسد، رطوبت هوا تبدیل به قطرات آب شده و باعث اتصال کوتاه می‌شود. برای جلوگیری از این پدیده، از هیترهای تابلویی (Anti-Condensation Heater) متصل به ترموستات استفاده می‌شود. این هیترها معمولاً در پایین رک نصب می‌شوند تا با ایجاد جریان همرفتی گرم، دما را همیشه بالای نقطه شبنم نگه دارند.

سیستم گردش هوا و تخلیه حرارت طبیعی

در برخی رک‌های کم‌تراکم که تجهیزات اکتیو زیادی ندارند (مثل باکس‌های ترمینال فیبر نوری)، می‌توان از تهویه طبیعی (Convection) استفاده کرد. در این روش، شیارهای هوایی (Louvers) با طراحی خاص روی بدنه تعبیه می‌شوند که اجازه عبور هوا را می‌دهند اما مانع ورود آب باران می‌شوند. طراحی سقف دوم (Canopy) با فاصله از سقف اصلی نیز به ایجاد سایه و کاهش بار حرارتی کمک شایانی می‌کند.

💡 تجربه عملی: فرمول سرانگشتی محاسبه تهویه بسیاری از تکنسین‌ها در انتخاب کولر یا فن دچار سردرگمی می‌شوند. برای یک برآورد سریع، ابتدا مجموع توان مصرفی تجهیزات داخل رک را بر حسب وات (W) محاسبه کنید.

• اگر از فن استفاده می‌کنید: به ازای هر ۱۰۰ وات گرمای تولیدی، نیاز به جابجایی هوا با نرخ تقریبی ۲۰ تا ۳۰ CFM دارید (با فرض اختلاف دمای ۱۰ درجه).
• اگر از کولر گازی استفاده می‌کنید: ظرفیت کولر باید حدود ۲۰٪ بیشتر از مجموع وات حرارتی تجهیزات باشد. مثلاً اگر تجهیزات شما ۵۰۰ وات گرما تولید می‌کنند، یک کولر ۶۰۰ تا ۷۰۰ واتی (حدود ۲۰۰۰ تا ۲۵۰۰ BTU) نیاز دارید. عدم رعایت این نسبت باعث می‌شود کولر دائم‌کار شده و عمرش کوتاه شود.

امنیت فیزیکی و ضد سرقت بودن رک فضای باز

رک‌های اوت دور اغلب در مکان‌های دورافتاده یا در معرض دید عموم نصب می‌شوند، بنابراین “امنیت فیزیکی” به اندازه امنیت سایبری شبکه اهمیت دارد. یک رک استاندارد باید دژ مستحکمی در برابر وندالیسم (خرابکاری) و سرقت باشد.

طراحی لولاهای مخفی و ضد برش

سارقان معمولاً به دنبال ضعیف‌ترین نقطه اتصال می‌گردند و در رک‌های معمولی، لولاهای بیرونی اولین هدف هستند. در رک‌های حرفه‌ای اوت دور، از لولاهای مخفی (Internal Hinges) استفاده می‌شود. این لولاها کاملاً در داخل بدنه تعبیه شده‌اند و وقتی درب بسته است، هیچ دسترسی فیزیکی از بیرون به آن‌ها وجود ندارد. حتی اگر سارق سعی کند لولا را با دیلم یا سنگ فرز تخریب کند، به دلیل ساختار داخلی، درب همچنان قفل باقی می‌ماند.

قفل‌های سه نقطه‌ای و ریتال (Rittal) با ضریب امنیت بالا

قفل‌های کابینتی ساده با یک چرخش پیچ‌گوشتی باز می‌شوند. استاندارد امنیتی در رک‌های اوت دور، استفاده از سیستم قفل سه نقطه‌ای (3-Point Locking System) است. در این مکانیزم، با چرخش دستگیره، زبانه‌های فولادی همزمان از بالا، پایین و وسط درگیر می‌شوند. بهترین نوع این قفل‌ها، طرح ریتال (Rittal) است که دستگیره آن در حالت عادی هم‌سطح بدنه است و جایی برای اهرم کردن ندارد. همچنین سیلندر قفل باید از نوع ایمنی بالا و ضد اسید باشد تا به سادگی باز نشود.

سیستم‌های مانیتورینگ باز شدن درب و سنسور ضربه

امنیت فیزیکی مدرن با هوشمندسازی تکمیل می‌شود. نصب میکروسوئیچ‌های درب (Door Sensor) یک ضرورت است؛ این سنسورها به محض باز شدن درب رک، سیگنالی را به مرکز کنترل یا نرم‌افزار مانیتورینگ ارسال می‌کنند. در سطح پیشرفته‌تر، از سنسورهای لرزش و ضربه (Shock Sensor) استفاده می‌شود. اگر کسی سعی در کندن رک از دیوار یا ضربه زدن به آن داشته باشد، آژیر خطر فعال شده و هشداری برای مدیر شبکه ارسال می‌شود. این سیستم‌ها به ویژه برای رک‌های دکلی که دسترسی به آن‌ها دشوار است، حیاتی هستند.

راهنمای خرید رک OUTDOOR (نکات کلیدی قبل از سفارش)

خرید رک اوت دور (Outdoor Rack) یک سرمایه‌گذاری بلندمدت برای امنیت شبکه است. اشتباه در انتخاب مشخصات فنی در این مرحله، نه تنها باعث هدر رفت بودجه می‌شود، بلکه می‌تواند منجر به توقف سرویس‌دهی (Downtime) و آسیب دیدن تجهیزات گران‌قیمت اکتیو شود. قبل از نهایی کردن سفارش خود، باید سه پارامتر اساسی زیر را به دقت بررسی و محاسبه کنید.

تعیین دقیق ابعاد (یونیت، عمق و عرض) بر اساس تجهیزات فعلی و توسعه آینده

بسیاری از خریداران تنها به “تعداد تجهیزات فعلی” نگاه می‌کنند، که این بزرگترین اشتباه است.

1. ارتفاع (Unit): همیشه حداقل ۳۰ تا ۴۰ درصد فضای بیشتر از نیاز فعلی در نظر بگیرید. اگر امروز به ۶ یونیت فضا نیاز دارید، خرید یک رک ۹ یا ۱۲ یونیت منطقی‌تر است. این فضای اضافه برای گردش هوا (Airflow Circulation) بین تجهیزات و نصب احتمالی دستگاه‌های جدید در آینده حیاتی است.
2. عمق (Depth): عمق رک اوت دور باید با عمیق‌ترین تجهیزات شما (معمولاً سرورها یا DVRها) به علاوه حداقل ۱۵ سانتی‌متر فضای آزاد در پشت (برای کابل‌کشی و سوکت‌ها) و ۱۰ سانتی‌متر در جلو (برای گردش هوا) هماهنگ باشد. رک‌های اوت دور معمولاً در عمق‌های ۶۰، ۸۰ و ۱۰۰ سانتی‌متر تولید می‌شوند. خرید رک با عمق کم باعث می‌شود درب رک بسته نشود یا کابل‌های فیبر نوری تحت فشار و خمش غیرمجاز قرار گیرند.
3. عرض (Width): استاندارد جهانی ۱۹ اینچ است، اما برخی رک‌ها دارای فضای جانبی (Side Space) برای مدیریت کابل‌ها به صورت عمودی هستند که عرض کلی را افزایش می‌دهد. اگر حجم کابل‌کشی بالایی دارید، مدل‌های عریض‌تر (Wider Versions) را انتخاب کنید.

چک‌لیست بررسی کیفیت ساخت (درزگیرها، ضخامت ورق، کیفیت رنگ)

پیش از خرید، از فروشنده بخواهید مشخصات زیر را تضمین کند یا در دیتاشیت محصول چک کنید:

• کیفیت درزگیر (Gasket): لاستیک‌های دور درب باید از جنس EPDM یا پلی‌اورتان تزریقی باشند. لاستیک‌های معمولی و ارزان‌قیمت در برابر تابش UV خورشید خشک شده، ترک می‌خورند و خاصیت آب‌بندی خود را از دست می‌دهند.
• ضخامت و نوع ورق: برای رک‌های اوت دور، حداقل ضخامت ورق بدنه باید ۱.۵ میلی‌متر و برای ستون‌ها (آداپتورها) ۲ میلی‌متر باشد. ورق نازک‌تر در برابر فشار باد دفرمه می‌شود. حتماً مطمئن شوید ورق از نوع “گالوانیزه” است، نه ورق سیاه (روغنی) که صرفاً رنگ شده باشد.
• پیوستگی جوش: نقاط اتصال ورق‌ها نباید صرفاً “نقطه جوش” (Spot Weld) باشند. در رک‌های استاندارد اوت دور، باید از درز جوش پیوسته (Continuous Seam Welding) یا پرچ‌های کور ضد آب استفاده شود تا هیچ منفذی برای ورود رطوبت وجود نداشته باشد.
• کیفیت رنگ: پوشش رنگ باید از نوع الکترواستاتیک کوره ای با پایه پلی‌استر (مقاوم در برابر UV) باشد. ضخامت رنگ باید بین ۸۰ تا ۱۰۰ میکرون باشد تا در برابر خط و خش و خوردگی مقاوم بماند.

گارانتی و خدمات پس از فروش؛ چرا اهمیت دارد؟

رک‌های فضای باز در معرض خشن‌ترین شرایط محیطی هستند. گارانتی یک رک اوت دور باید شامل ضمانت عدم زنگ‌زدگی بدنه (Anti-Corrosion Warranty) و ضمانت عملکرد قفل و لولا باشد. همچنین، دسترسی به قطعات یدکی مانند فن‌های جایگزین، فیلترهای گرد و غبار و دستگیره‌های قفل بسیار مهم است. خرید از برندهای متفرقه که خدمات پس از فروش ندارند، به این معنی است که با خرابی یک قفل ساده، امنیت کل رک به خطر می‌افتد و قطعه جایگزینی برای آن نخواهید یافت.

جدول مقایسه جامع انواع رک‌های فضای باز

برای انتخاب سریع و هوشمندانه، در جدول زیر انواع رک‌های اوت دور را از جنبه‌های فنی و اقتصادی مقایسه کرده‌ایم:

نکات تخصصی نگهداری و اشتباهات رایج

حتی بهترین رک‌های دنیا با استاندارد IP66 نیز اگر به درستی نگهداری نشوند، دچار نفوذ آب و خرابی تجهیزات خواهند شد. در اینجا ۵ نکته طلایی که حاصل تجربه صدها پروژه اجرایی است را مرور می‌کنیم. رعایت این موارد عمر تجهیزات شما را تضمین می‌کند:

1. قانون “حلقه اشک” (Drip Loop) را جدی بگیرید:یکی از شایع‌ترین دلایل نفوذ آب به داخل رک، حرکت آب باران روی بدنه کابل‌هاست. هرگز کابل را مستقیم از بالا به پایین وارد گلند نکنید. همیشه قبل از ورود کابل به رک، یک انحنای U شکل (حلقه اشک) در کابل ایجاد کنید تا آب باران از پایین‌ترین نقطه آن چکه کند و به سمت ورودی رک هدایت نشود.
2. نظافت دوره‌ای فیلترها (حیاتی):فیلترهای ورودی هوا در رک‌های دارای فن، مثل ریه سیستم عمل می‌کنند. گرفتگی این فیلترها با گرد و غبار باعث افت فشار هوا، داغ شدن فن و در نهایت سوختن تجهیزات اکتیو می‌شود. بر اساس میزان آلودگی محیط، هر ۳ تا ۶ ماه یکبار فیلترها را خارج کرده و با باد پمپ (بلوئر) یا شستشو تمیز کنید. اگر فیلتر پارچه ای یا ابری پوسیده شده است، حتماً آن را تعویض کنید.
3. گریس‌کاری نوارهای آب‌بندی:لاستیک‌های دور درب به مرور زمان خشک می‌شوند. پیشنهاد می‌شود سالی یکبار، نوار لاستیکی دور درب را با یک لایه نازک “گریس سیلیکونی” یا اسپری داشبورد چرب کنید. این کار مانع از ترک خوردن لاستیک شده و خاصیت ارتجاعی آن را برای کیپ شدن درب حفظ می‌کند. (از گریس نفتی معمولی استفاده نکنید زیرا لاستیک را می‌خورد).
4. بررسی گلندهای ورودی کابل:پس از هر بار تغییرات در کابل‌کشی یا اضافه کردن دوربین جدید، حتماً وضعیت گلندها (Cable Glands) را چک کنید. اگر فضای خالی در گلند وجود دارد، آن را با فوم تزریقی یا خمیر درزگیر پر کنید. بسیاری از حشرات موذی و گرد و غبار از همین منافذ کوچک وارد رک می‌شوند.
5. تست سیستم ارتینگ (Earthing):رک اوت دور یک جسم فلزی بزرگ در محیط باز است و جاذب عالی برای صاعقه و بارهای الکتریکی ساکن محسوب می‌شود. اطمینان حاصل کنید که بدنه رک و درب آن (با سیم‌های بافته شده اتصال زمین) به سیستم چاه ارت متصل هستند. قطع شدن سیم ارت می‌تواند در هنگام رعد و برق منجر به سوختن تمام پورت‌های سوئیچ و دوربین‌ها شود.

سوالات متداول در مورد انتخاب و خرید رک اوت دور

در این بخش به چند سوال حیاتی که اغلب در هنگام طراحی پروژه یا خرید رک با آن‌ها مواجه می‌شوید، پاسخ‌های فنی و دقیقی داده‌ایم:

تضمین پایداری شبکه در سخت‌ترین شرایط اقلیمی

انتخاب یک رک OUTDOOR استاندارد، نقطه پایان دغدغه‌های شما در مورد خرابی تجهیزات بر اثر عوامل محیطی است. همان‌طور که در این مقاله کالبدشکافی شد، جزئیاتی مانند نوع رنگ، ضخامت ورق، سیستم‌های مدیریت حرارتی و استانداردهای نفوذناپذیری، تعیین‌کننده طول عمر کل زیرساخت شبکه شما هستند. خرید یک محصول بی‌کیفیت شاید در ابتدا ارزان‌تر به نظر برسد، اما هزینه تعمیرات و جایگزینی تجهیزات سوخته، چندین برابر این اختلاف قیمت خواهد بود.

ما در سهاپیمان با درک حساسیت پروژه‌های زیرساختی، مجموعه‌ای از باکیفیت‌ترین رک‌های فضای باز را فراهم کرده‌ایم که تمامی استانداردهای سخت‌گیرانه حفاظتی را پاس می‌کنند. اگر به دنبال تجهیزاتی هستید که در برابر آفتاب سوزان جنوب یا بارش‌های مداوم شمال، مانند یک دژ مستحکم از سرمایه‌های شما محافظت کنند، پیشنهاد می‌کنیم همین حالا از بخش خرید رک OUTDOOR دیدن فرمایید. همچنین برای تکمیل پروژه‌های خود، بررسی لیست قیمت تجهیزات پسیو شبکه شامل انواع کابل، داکت و متعلقات، راهکاری یکپارچه را در اختیار شما قرار می‌دهد.