رک دیواری؛ راهنمای جامع خرید و انتخاب، از استانداردهای فنی تا نصب اصولی

آنچه در این مقاله خواهید خواند


تراکم تجهیزات در گره‌های فرعی شبکه و محدودیت فضا در اتاق‌های مانیتورینگ یا دفاتر کوچک، چالش مدیریت فیزیکی سخت‌افزارها را دوچندان می‌کند. رها کردن تجهیزاتی نظیر سوئیچ‌ها، مودم‌ها و دستگاه‌های ضبط تصاویر (DVR/NVR) روی میز یا طبقات غیراستاندارد، نه تنها باعث آشفتگی بصری و تداخل سیگنال‌های الکترومغناطیسی می‌شود، بلکه با مسدود کردن مسیر گردش هوا، عمر مفید بردهای حساس را به شدت کاهش می‌دهد.

در اکوسیستم تجهیزات پسیو شبکه، استفاده از محفظه‌های فلزی استاندارد تنها یک انتخاب برای نظم‌دهی نیست، بلکه یک ضرورت مهندسی برای حفظ امنیت فیزیکی و پایداری شبکه است. این مقاله به عنوان مرجع نهایی، تمامی ابعاد فنی و استراتژیک انتخاب و خرید بهترین مدل‌های رک دیواری را کالبدشکافی می‌کند تا نقشه‌ای دقیق برای پیاده‌سازی زیرساخت‌های حرفه‌ای در اختیار داشته باشید.

رک دیواری

رک دیواری چیست و چه تفاوتی با ساختار ایستاده دارد؟ (آناتومی فنی)

رک دیواری (Wall-mount Rack) یک محفظه فلزی مهندسی شده است که با هدف استقرار تجهیزات استاندارد شبکه و مخابرات در ارتفاع طراحی شده است. برخلاف تصور عمومی، این محفظه صرفاً یک جعبه فلزی نیست؛ بلکه ساختاری تابع استانداردهای بین‌المللی است که وظیفه حفاظت، خنک‌سازی و مدیریت توزیع کابل را بر عهده دارد. تفاوت بنیادین این مدل با نمونه‌های ایستاده، در مکانیزم توزیع بار و بهینه‌سازی فضا در گره‌های دسترسی (Access Layer) است.

تعریف استاندارد ۱۹ اینچ و مفهوم یونیت (U)

زبان مشترک تمام رک‌ها، استاندارد ۱۹ اینچ (تقریباً ۴۸.۲۶ سانتی‌متر) است. این عدد بیانگر فاصله عرضی بین دو آداپتور (ریل) عمودی داخل رک است که تجهیزات روی آن‌ها پیچ می‌شوند. تمامی تجهیزات رکمونت (Rack-mount) از سوئیچ‌های سیسکو گرفته تا پچ‌پنل‌ها، با این عرض استاندارد ساخته می‌شوند. اما متغیر حیاتی دیگر، “یونیت” (Unit) است. هر یونیت معادل ۱.۷۵ اینچ یا ۴۴.۴۵ میلی‌متر ارتفاع است.

وقتی از یک رک ۹ یونیت صحبت می‌کنیم، یعنی فضای داخلی آن برای نصب ۹ طبقه تجهیزات با ارتفاع استاندارد طراحی شده است. در رک‌های دیواری، آداپتورهای عمودی معمولاً دارای سوراخ‌های تنظیم‌پذیری هستند که با فواصل نیم‌اینچی و ۵/۸ اینچی طبق استاندارد EIA-310-D سوراخ‌کاری شده‌اند تا نصب دقیق تجهیزات میسر شود.

تحلیل ابعاد حیاتی: ارتفاع، عرض و عمق (تفاوت عمق نامی و واقعی)

یکی از بزرگترین خطاهای محاسباتی در زمان خرید رک دیواری، خلط مبحث بین “عمق خارجی” و “عمق مفید” است. رک‌های دیواری معمولاً در عمق‌های ۳۰، ۴۰، ۴۵ و ۶۰ سانتی‌متر تولید می‌شوند.

  • ۱. عرض: عرض استاندارد بیرونی اکثر رک‌های دیواری ۶۰ سانتی‌متر است تا فضای کافی در طرفین ریل‌ها برای عبور کابل‌ها (Cable Management) فراهم باشد.
  • ۲. ارتفاع: ارتفاع بیرونی وابسته به تعداد یونیت است، اما باید فضای فن در سقف و ورود کابل در کف را نیز به آن اضافه کرد.
  • ۳. عمق: اینجاست که دقت میکروسکوپی لازم است.

اگر دستگاه شما (مثلاً یک سوئیچ عمیق یا یک UPS) دارای عمق ۴۰ سانتی‌متر است، شما نمی‌توانید از رک عمق ۴۵ استفاده کنید. چرا؟ چون باید فضای گردش هوا، فضای سوکت‌های برق پشت دستگاه و قوس خمش کابل‌های شبکه (Bending Radius) را در نظر بگیرید. کابل‌های مسی و به ویژه فیبر نوری در صورت خمش بیش از حد، دچار افت سیگنال شدید می‌شوند. بنابراین، همیشه باید حداقل ۱۰ تا ۱۵ سانتی‌متر بین انتهای دستگاه و دیواره پشتی رک فضای خالی در نظر گرفته شود.

تفاوت‌های ساختاری با رک ایستاده (تحمل وزن، دسترسی، فضا)

رک‌های دیواری برای بارهای سبک تا متوسط طراحی شده‌اند. در حالی که یک رک ایستاده می‌تواند تا ۸۰۰ کیلوگرم وزن را روی شاسی خود تحمل کند، رک‌های دیواری بسته به نوع اتصال و ضخامت ورق (معمولاً بین ۰.۸ تا ۱.۲ میلی‌متر)، ظرفیتی بین ۳۰ تا حداکثر ۶۰ کیلوگرم دارند. از نظر دسترسی، رک‌های دیواری محدودیت بیشتری دارند. در مدل‌های رک ایستاده، پنل‌های جانبی و پشتی کاملاً باز می‌شوند، اما در اکثر رک‌های دیواری متداول، دسترسی تنها از درب جلو است. این موضوع باعث می‌شود آرایش کابل‌ها در ابتدای نصب بسیار حیاتی باشد.

همچنین، سیستم خنک‌سازی در رک دیواری معمولاً بر پایه یک فن منفرد در سقف است، در حالی که در مدل‌های ایستاده از یونیت‌های فن (Fan Tray) چندگانه استفاده می‌شود. رک دیواری اساساً برای نقاطی طراحی شده که کف اتاق باید آزاد بماند یا حجم تجهیزات به قدری نیست که نیاز به اشغال فضای گران‌بهای محیط باشد.

💡 نظر کارشناس: قانون ۲۰ درصد در محاسبات یونیت همیشه رکی را انتخاب کنید که حداقل ۲۰ درصد فضای خالی (Spare Units) داشته باشد. در پروژه‌های نظارت تصویری، بارها مشاهده شده که با اضافه شدن یک هارد اکسترنال برای پشتیبانی یا یک پچ‌پنل اضافی برای توسعه دوربین‌ها، نصاب مجبور به تعویذ کل رک شده است. هزینه خرید یک رک ۹ یونیت به جای ۶ یونیت بسیار ناچیزتر از هزینه جابجایی کل تجهیزات در آینده است. همچنین برای دستگاه‌های DVR، حتماً از رک‌های با عمق حداقل ۴۵ استفاده کنید تا سوکت‌های BNC فضای کافی برای چرخش و اتصال داشته باشند و دچار شکستگی نشوند.


انواع رک دیواری بر اساس ساختار و کاربری

انتخاب رک دیواری تنها به سایز (یونیت) محدود نمی‌شود؛ بلکه مکانیزم دسترسی و ساختار شاسی رک تعیین‌کننده اصلی کارایی آن در پروژه‌های مختلف است. در بازار تجهیزات شبکه، رک‌های دیواری بر اساس نوع دسترسی به پشت تجهیزات و مقاومت در برابر شرایط محیطی به سه دسته اصلی تقسیم می‌شوند. درک تفاوت‌های این مدل‌ها برای جلوگیری از چالش‌های نصب و نگهداری در آینده ضروری است.

انواع رک دیواری

رک دیواری تک‌بخش (Single Section)

رک‌های تک‌بخش یا تک‌لنگه، ساده‌ترین و متداول‌ترین ساختار را دارند. در این مدل، یک باکس یکپارچه وجود دارد که پنل پشتی آن مستقیماً توسط پیچ و رولپلاک به دیوار فیکس می‌شود. درب جلو (معمولاً شیشه‌ای) باز شده و پنل‌های جانبی نیز (در اکثر مدل‌ها) قابلیت باز شدن دارند. این نوع رک برای پروژه‌های SOHO (Small Office/Home Office) یا نودهای انتهایی دوربین مداربسته که نیاز به دسترسی مداوم به پشت تجهیزات ندارند، ایده‌ال است. با این حال، بزرگترین چالش فنی در رک‌های Single Section، دشواری در “سرویس و نگهداری” است.

اگر نیاز به تغییر آرایش کابل‌ها در پشت پچ‌پنل باشد یا بخواهید کابل برق سوئیچ را تعویض کنید، به دلیل ثابت بودن پشت رک و فاصله بسیار کم تا دیوار، تکنسین با مشکل جدی مواجه خواهد شد. برای بررسی دقیق‌تر سناریوهای مناسب این مدل، پیشنهاد می‌شود مقاله تفاوت رک دیواری تک‌لنگه و دو‌لنگه را مطالعه کنید تا انتخاب دقیق‌تری داشته باشید.

رک دیواری دوبخش (Double Section)؛ مکانیزم چرخش و دسترسی پشتی

این مدل که در اصطلاح فنی به آن رک “Double Section” یا “Swing” گفته می‌شود، راه‌حل مهندسی شده برای چالش دسترسی است. ساختار این رک از دو قسمت تشکیل شده است:

۱. یک پنل یا فریم ثابت باریک (معمولاً با عمق ۱۰ سانتی‌متر) که به دیوار پیچ می‌شود.

۲. بدنه اصلی رک (Main Cabinet) که توسط لولا به فریم دیواری متصل شده است.

کاربرد رک‌های سویینگ (Swing) در پروژه‌های پیچیده

مزیت حیاتی رک دوبخش، قابلیت چرخش بدنه اصلی (معمولاً تا ۱۰۰ درجه) است. این ویژگی به نصاب اجازه می‌دهد تا رک را مانند یک پنجره باز کند و به راحتی به پشت پچ‌پنل‌ها، کیستون‌ها و کابل‌های ورودی دسترسی داشته باشد. در پروژه‌هایی که حجم کابل‌کشی بالاست یا از تجهیزات حساس که نیاز به چکاپ دوره‌ای پشت دستگاه دارند استفاده می‌شود، خرید رک Swing اجتناب‌ناپذیر است.

تصور کنید نیاز به پانچ کردن مجدد یک کابل شبکه روی پچ‌پنل دارید؛ در رک تک‌لنگه باید کل تجهیزات باز شوند، اما در رک دولنگه با باز کردن ضامن، کل رک می‌چرخد و پشت تجهیزات نمایان می‌شود. اگر قصد خرید رک دیواری را دارید و پروژه شما شامل تعداد زیادی نود شبکه است، مدل‌های دوبخش بهترین گزینه برای کاهش هزینه‌های نگهداری (OPEX) هستند.

رک‌های دیواری بیرونی (Outdoor)؛ استانداردهای IP و مقاومت محیطی

رک‌های داخلی (Indoor) برای محیط‌های کنترل شده طراحی شده‌اند و در برابر آب و گرد و غبار مقاوم نیستند. اما در پروژه‌های دکل‌های مخابراتی، دوربین‌های شهری یا کارخانجات صنعتی، نیاز به سفارش رک‌های Outdoor با استاندارد IP (Ingress Protection) است. این رک‌ها معمولاً دارای استاندارد IP55 یا IP65 هستند که نشان‌دهنده مقاومت در برابر نفوذ گرد و غبار و پاشش آب است.

ساختار سقف آن‌ها معمولاً شیب‌دار (Sloped Roof) است تا از تجمع آب باران جلوگیری کند. همچنین، ورودی‌های کابل در این رک‌ها به جای سوراخ‌های باز، از گلندهای آب‌بندی شده (Cable Glands) استفاده می‌کنند. سیستم تهویه در رک‌های بیرونی نیز متفاوت است و فن‌ها به فیلترهای گردگیر مجهز شده‌اند تا هوای خنک وارد شود اما آلودگی محیطی به بردهای الکترونیکی آسیب نزند.

💡 نظر کارشناس: چه زمانی حتماً باید از رک دوتیکه استفاده کنیم؟ تجربه میدانی نشان می‌دهد اگر عمق رک شما ۶۰ سانتی‌متر است و قصد دارید از “پچ پنل” (Patch Panel) استفاده کنید، حتماً رک Double Section (دوتیکه) بخرید. ترمینیت کردن (Terminate) کابل‌های شبکه روی پچ پنل در حالتی که رک روی دیوار نصب شده و دسترسی به پشت آن مسدود است، تقریبا غیرممکن یا بسیار بی‌کیفیت انجام می‌شود. هزینه اولیه رک دوتیکه شاید ۲۰ درصد بیشتر باشد، اما سرعت عیب‌یابی و توسعه شبکه را چندین برابر افزایش می‌دهد.


مشخصات فنی و اجزای کلیدی در انتخاب بهترین رک دیواری

رک دیواری تنها یک محفظه نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از قطعات مهندسی‌ساز است که کیفیت هر کدام بر طول عمر تجهیزات داخلی تاثیر مستقیم دارد. هنگام ارزیابی یک رک، باید فراتر از ظاهر آن رفت و متریال ساخت، سیستم‌های امنیتی و مدیریت کابل را بررسی کرد. شناخت این اجزا به شما کمک می‌کند تا تفاوت یک رک ارزان‌قیمت بی‌کیفیت را از یک محصول استاندارد تشخیص دهید.

جنس بدنه و ضخامت ورق (Impact on Durability)

ستون فقرات هر رک، ورق فلزی آن است. استانداردترین متریال مورد استفاده، ورق‌های فولادی نورد سرد (SPCC) است که مقاومت بالایی در برابر خمیدگی دارند. اما نکته کلیدی “ضخامت” این ورق است. رک‌های دیواری استاندارد باید حداقل از ورق با ضخامت ۰.۸ میلی‌متر برای بدنه و ۱.۰ تا ۱.۵ میلی‌متر برای ستون‌ها (آداپتورها) ساخته شده باشند.

استفاده از ورق‌های نازک‌تر (مثلاً ۰.۵ میلی‌متر) باعث می‌شود با بستن چند پیچ سنگین، شاسی رک دفرمه شده (Sagging) و درب آن به درستی بسته نشود. همچنین نوع پوشش رنگ باید از نوع “پودری الکترواستاتیک” (Electrostatic Powder Coating) باشد. این نوع رنگ که در کوره‌های با دمای بالا پخته می‌شود، علاوه بر زیبایی، عایق الکتریسیته بوده و در برابر خط و خش و زنگ‌زدگی (به‌ویژه در مناطق مرطوب) مقاومت بسیار بالایی دارد.

لوازم جانبی رک دیواری

انواع درب رک و تاثیر بر تهویه

درب جلوی رک اولین سد دفاعی و همچنین دریچه نظارت است. سه نوع درب اصلی وجود دارد:

۱. درب تمام شیشه‌ای سکوریت: محبوب‌ترین مدل برای رک‌های دیواری است که امکان رویت وضعیت LED سوئیچ‌ها و مودم‌ها را بدون باز کردن درب فراهم می‌کند. شیشه باید حتماً سکوریت (نشکن) و با ضخامت حداقل ۴ میلی‌متر باشد.

۲. درب شیشه‌ای با فریم فلزی: این مدل‌ها دوام بالاتری دارند. فریم فلزی دور شیشه باعث می‌شود در اثر ضربات ناگهانی، لبه‌های شیشه آسیب نبینند. همچنین فریم فلزی امکان تعبیه سوراخ‌های تهویه (Vents) در کناره‌های درب را برای گردش هوا فراهم می‌کند.

۳. درب مشبک (Perforated): برای تجهیزاتی که گرمای زیادی تولید می‌کنند، خرید درب توری یا مشبک بهترین گزینه است زیرا جریان هوا (Airflow) را به حداکثر می‌رساند.

ورودی‌های کابل (Cable Entries)؛ اهمیت پنل‌های بالا، پایین و پشت

مدیریت کابل (Cable Management) در رک دیواری حیاتی‌تر از رک ایستاده است، زیرا فضای مانور کمتر است. رک‌های حرفه‌ای دارای ورودی‌های کابل در سه نقطه هستند: سقف، کف و پنل پشتی. این ورودی‌ها معمولاً به صورت “Knock-out” (صفحات پانچ شده آماده جدا شدن) یا دارای برس‌های گردگیر (Brush Panels) هستند. وجود برس مویی بسیار مهم است زیرا از ورود گرد و غبار و حشرات به داخل رک جلوگیری کرده و در عین حال کابل‌ها را ثابت نگه می‌دارد. هنگام انتخاب و خرید تجهیزات جانبی و متعلقات رک مانند لایت پنل یا سینی، حتماً مسیر عبور کابل‌ها از این ورودی‌ها را بررسی کنید تا تداخلی ایجاد نشود.

سیستم قفل و امنیت فیزیکی

بسیاری از رک‌های ارزان قیمت تنها روی درب جلو قفل دارند و پنل‌های جانبی (Side Panels) با ضامن‌های ساده باز می‌شوند. این یک ضعف امنیتی بزرگ است. یک رک دیواری استاندارد باید روی پنل‌های جانبی نیز دارای “قفل سوییچی” (Lockable Latches) باشد یا حداقل ضامن‌های داخلی داشته باشد که تنها پس از باز کردن درب جلو قابل دسترسی باشند. این ویژگی از سرقت هارد دیسک‌های DVR یا دستکاری کابل‌ها توسط افراد غیرمجاز جلوگیری می‌کند.

💡 نظر کارشناس: اهمیت ضخامت ورق در جلوگیری از دفرمه شدن یکی از تست‌های ساده کیفیت رک دیواری، “تست فشار آداپتور” است. اگر آداپتورهای عمودی (ریل‌هایی که تجهیزات روی آن پیچ می‌شوند) ضخامت کمتر از ۱ میلی‌متر داشته باشند، پس از نصب یک سوئیچ سنگین یا UPS رکمونت، دچار تاب‌خوردگی می‌شوند. این تاب‌خوردگی باعث می‌شود تجهیزات دیگر در یونیت‌های پایین‌تر تراز نشده و حتی لرزش‌های ریز ناشی از فن‌ها به هارد دیسک‌های سیستم نظارتی منتقل شود که قاتل سلامت هارد است. همیشه قبل از خرید، ضخامت ستون‌های اصلی را چک کنید.


مدیریت حرارت و تهویه در رک‌های دیواری (Cooling Strategy)

دفع حرارت در محفظه‌های محدودی مانند رک دیواری، به مراتب پیچیده‌تر از رک‌های ایستاده است. تجمع حرارت ناشی از منبع تغذیه سوئیچ‌های PoE، پردازنده‌های دستگاه‌های ضبط (NVR) و هاردهای اینترنال، می‌تواند دمای داخلی را به سرعت از محدوده مجاز (۲۰ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد) فراتر ببرد. عدم مدیریت صحیح این دما منجر به پدیده Thermal Throttling در پردازنده‌ها و در نهایت کاهش طول عمر خازن‌های برد می‌شود.

چالش‌های حرارتی در فضای بسته دیواری

در رک‌های دیواری به دلیل حجم کم هوای داخلی، ظرفیت گرمایی محیط به سرعت اشباع می‌شود. برخلاف رک‌های ایستاده که فضای کافی برای حرکت عمودی هوای گرم وجود دارد، در رک‌های دیواری، هوای گرم در قسمت فوقانی (زیر سقف) حبس می‌شود. اگر تجهیزاتی مانند مودم یا سوئیچ را در بالاترین یونیت نصب کنید، عملاً آن‌ها را در گرم‌ترین نقطه محفظه قرار داده‌اید. علاوه بر این، نزدیکی بدنه پشتی رک به دیوار، امکان دفع حرارت از طریق بدنه فلزی (Passive Cooling) را در آن بخش محدود می‌کند.

محل نصب فن و جهت گردش هوا (Airflow Direction)

استاندارد تهویه در رک دیواری بر پایه “تخلیه هوای گرم” است، نه دمیدن هوای خنک. فن‌ها باید در سقف رک نصب شوند تا هوای گرمی که طبق قانون همرفت (Convection) به سمت بالا حرکت کرده را به بیرون مکش کنند. ایجاد فشار منفی در داخل رک باعث می‌شود هوای خنک محیط از شیارها و منافذ پایینی و کناری به داخل کشیده شود. برای بهینه‌سازی این فرآیند، نصب یک “فیلتر گردگیر” در منافذ ورودی توصیه می‌شود تا ورود ذرات معلق به داخل سوئیچ‌ها به حداقل برسد. جهت بررسی عمیق‌تر مکانیزم‌های خنک‌سازی، مطالعه مقاله اصول خنک‌سازی و تهویه رک شبکه پیشنهاد می‌شود.

استفاده از درب‌های مشبک در محیط‌های گرم

در محیط‌هایی که دمای محیطی بالا است (مانند انبارها یا اتاق‌های بدون سیستم تهویه مطبوع)، درب‌های شیشه‌ای سکوریت مانند یک عایق حرارتی عمل کرده و مانع خروج گرما می‌شوند. در چنین شرایطی، استفاده از رک‌هایی با درب مشبک (Perforated) ضروری است. درب‌های مشبک با نرخ عبور هوای بالا (معمولاً ۶۰ تا ۸۰ درصد فضای درب)، اجازه می‌دهند تبادل حرارتی بین داخل و خارج رک به صورت طبیعی و با حداکثر راندمان صورت گیرد.

💡 نظر کارشناس: اشتباه رایج در نصب فن برعکس

بسیاری از تکنسین‌ها به اشتباه فن سقف را به گونه‌ای نصب می‌کنند که باد را به سمت داخل رک بوزد. این کار باعث ایجاد “اغتشاش هوایی” (Turbulence) شده و هوای گرم را به جای تخلیه، در گوشه‌های رک حبس می‌کند. همیشه فن سقف باید هوا را از داخل به سمت بیرون پرتاب کند. برای تست، یک تکه کاغذ نازک را مقابل دریچه سقف بگیرید؛ کاغذ باید به سمت بالا رانده شود.


جدول مقایسه‌ای جامع انواع رک‌های دیواری

برای انتخاب دقیق، باید بین حجم تجهیزات فعلی و فضای فیزیکی در دسترس تعادل برقرار کرد. جدول زیر راهنمای سریع برای تفکیک سایزهای متداول بر اساس استانداردهای ابعادی و ظرفیت وزنی است:

سایز (Unit)عمق متداول (cm)کاربرد اصلی پیشنهاد شدهحداکثر ظرفیت وزنی (تخمینی)ملاحظات فضا
4U30 – 40تجهیزات مخابراتی سبک، مودم، یک عدد پچ‌پنل۱۵ – ۲۰ کیلوگرمبسیار فشرده، مناسب پشت درب یا فضاهای پنهان
6U35 – 45سیستم‌های نظارت تصویری خانگی (DVR + پاور)۲۵ – ۳۰ کیلوگرمپرفروش‌ترین مدل برای پروژه‌های کوچک
7U45سوئیچ‌های مدیریتی ۲۴ پورت و مدیریت کابل۳۰ – ۳۵ کیلوگرمارتفاع مناسب برای ترکیب شبکه و امنیت
9U45 – 60شبکه شرکت‌های کوچک (سوئیچ، پچ‌پنل، UPS کوچک)۴۰ – ۴۵ کیلوگرمنیازمند دیوارهای مستحکم برای تحمل بار
12U60سرورهای کوچک (Micro-Servers) و UPS رکمونت۵۰ – ۶۰ کیلوگرمبزرگترین سایز دیواری، ترجیحاً از مدل دوبخش استفاده شود

آموزش نصب رک دیواری؛ گام‌به‌گام و اصولی

نصب رک دیواری فراتر از سوراخ‌کاری دیوار است؛ این فرآیند مستلزم رعایت اصول ارگونومی و توزیع بار فیزیکی است تا از سقوط ناگهانی یا دسترسی دشوار در آینده جلوگیری شود.

  1. انتخاب محل نصب (ارتفاع استاندارد از کف، دسترسی)

    بهترین ارتفاع برای نصب مرکز رک، “سطح چشم” (Eye Level) یک فرد بالغ است (حدود ۱۵۰ تا ۱۶۰ سانتی‌متر از کف). این ارتفاع به تکنسین اجازه می‌دهد بدون نیاز به نردبان، وضعیت چراغ‌های تجهیزات را بررسی کند. همچنین باید حداقل ۵۰ سانتی‌متر فضای آزاد در طرفین رک برای باز شدن پنل‌های جانبی در نظر گرفته شود. از نصب رک در مجاورت لوله‌های آب، لوله‌های گاز یا تابلوهای برق فشار قوی به شدت پرهیز کنید.

  2. انتخاب پیچ و رولپلاک بر اساس نوع دیوار (سفال، کناف، بتن)

    توزیع وزن در رک دیواری به صورت “کششی” روی پیچ‌های بالایی است.
    دیوار بتنی/آجری: استفاده از “رول‌بولت” (Expansion Bolt) سایز M8 یا M10 الزامی است. پیچ و رولپلاک پلاستیکی معمولی برای رک‌های بالای ۶ یونیت خطرناک است.
    دیوار سفالی: به دلیل میان‌تهی بودن، باید از پیچ‌های پروانه‌ای یا تزریق چسب کاشت میلگرد استفاده کرد.
    دیوار کناف: نصب مستقیم روی کناف ممنوع است. باید سازه کناف (Stud) را پیدا کرده و رک را به شاسی فلزی پشت کناف پیچ کنید.

  3. تراز کردن و تثبیت (Leveling & Fixation)

    استفاده از تراز حبابی (Spirit Level) در هنگام علامت‌گذاری سوراخ‌ها حیاتی است. اگر رک حتی چند میلی‌متر شیب داشته باشد، درب آن در درازمدت دچار افتادگی شده و قفل‌ها به درستی جفت نمی‌شوند. علاوه بر این، شیب غیرمجاز باعث ایجاد لرزش در فن‌ها و تولید صدای آزاردهنده می‌شود. قبل از سفت کردن نهایی رول‌بولت‌ها، از تراز بودن رک در هر دو محور افقی و عمودی اطمینان حاصل کنید.

  4. اصول آرایش رک و مدیریت کابل داخل باکس

    پس از نصب فیزیکی، نوبت به آرایش کابل‌ها می‌رسد. همیشه سنگین‌ترین تجهیزات (مانند UPS یا باتری‌ها) را در پایین‌ترین یونیت قرار دهید تا مرکز ثقل رک به سمت پایین منتقل شود. کابل‌های ورودی را با استفاده از بست‌های کمربندی (ترجیحاً بست‌های چسبی Velcro) خوشه‌بندی کنید. برای درک بهتر نحوه تخصیص فضا، به راهنمای محاسبه یونیت و عمق رک مراجعه کنید.

💡 نظر کارشناس: استفاده از شاسی‌کشی برای دیوارهای سست در ساختمان‌های نوساز که از دیوارهای پیش‌ساخته سست استفاده شده است، به جای اعتماد به رول‌بولت، از یک ورق فلزی پشتی (Backplate) یا دو نبشی عمودی که از سقف تا زمین امتداد دارد استفاده کنید. این شاسی‌کشی باعث می‌شود بار رک به جای دیوار، به شاسی منتقل شود و ریسک کنده شدن دیوار به صفر برسد.


نکات مهم رک دیواری

۵ اشتباه مرگبار در خرید و نصب رک دیواری

تجربه عملی در پروژه‌های دیتاسنتر و شبکه‌های محلی نشان می‌دهد که کوچک‌ترین غفلت در مرحله انتخاب و نصب رک دیواری، می‌تواند هزینه‌های گزافی را در مرحله بهره‌برداری تحمیل کند. در ادامه، پنج مورد از رایج‌ترین و در عین حال خطرناک‌ترین اشتباهاتی که تکنیسین‌های کم‌تجربه مرتکب می‌شوند را تحلیل می‌کنیم.

۱. نادیده گرفتن عمق سوکت برق و شعاع خم کابل (Cable Bend Radius)

بسیاری از خریداران تنها به عمق بدنه تجهیزات (مثلاً یک سوئیچ با عمق ۳۰ سانتی‌متر) توجه می‌کنند و تصور می‌کنند یک رک با عمق ۴۰ سانتی‌متر برای آن‌ها کافی است. این یک خطای محاسباتی استراتژیک است. کابل‌های برق (Power Cords) و کابل‌های کواکسیال یا شبکه در پشت دستگاه نیاز به فضایی برای چرخش دارند. اگر کابل تحت فشار درب پشتی یا دیواره رک قرار گیرد، علاوه بر خطر قطعی فیزیکی، پدیده “تداخل سیگنال” و “افزایش دما در محل اتصال” رخ می‌دهد.

راه حل: همواره عمق تجهیز را به اضافه حداقل ۱۰ سانتی‌متر فضای آزاد در نظر بگیرید. اگر از تجهیزات حرفه‌ای با سوئیچ‌های PoE پرقدرت استفاده می‌کنید، این فضا باید به ۱۵ سانتی‌متر افزایش یابد تا جریان هوا نیز برقرار بماند.

۲. عدم محاسبه وزن باتری‌های UPS در رک دیواری

نصب منبع تغذیه بدون وقفه (UPS) داخل رک دیواری یک ضرورت برای پایداری شبکه است، اما باتری‌های لیتیومی یا سیلد-اسید به شدت سنگین هستند. یک UPS معمولی رکمونت همراه با باتری‌های داخلی می‌تواند بین ۲۰ تا ۳۵ کیلوگرم وزن داشته باشد. اکثر رک‌های دیواری ۶ یا ۹ یونیت بازار برای تحمل چنین وزن متمرکزی در لبه‌های آداپتور طراحی نشده‌اند.

راه حل: هرگز UPS را در یونیت‌های بالایی نصب نکنید. مرکز ثقل باید در پایین‌ترین نقطه ممکن باشد. همچنین اگر از رک‌های با ورق نازک (کمتر از ۱ میلی‌متر) استفاده می‌کنید، از نصب UPS سنگین اجتناب کرده و یا حتماً از سینی‌های تقویت‌شده که بار را به بدنه اصلی منتقل می‌کنند، استفاده نمایید.

۳. نصب در کنج‌های بدون تهویه و فضاهای مرده (Dead Air Zones)

نصب رک در کنج دیوار یا نزدیک به سقف بدون در نظر گرفتن فاصله جانبی، باعث ایجاد “احتباس حرارتی” می‌شود. حتی اگر رک دارای فن باشد، اگر فضای کافی برای ورود هوای خنک در اطراف آن وجود نداشته باشد، فن عملاً هوای گرم خروجی را دوباره به داخل می‌کشد.

راه حل: رک باید حداقل ۲۰ تا ۳۰ سانتی‌متر از کنج دیوار و حداقل ۵۰ سانتی‌متر از سقف فاصله داشته باشد. نصب رک در بالای رادیاتور، نزدیک به لوله‌های آب گرم یا در مسیر تابش مستقیم نور خورشید از پنجره، عمر خازن‌های سوئیچ شما را به نصف کاهش می‌دهد.

۴. استفاده از پیچ‌های معمولی به جای مهره‌های قفسی (Cage Nuts)

اشتباهی که اغلب در نصب‌های غیرحرفه‌ای دیده می‌شود، استفاده از پیچ خودکار یا پیچ‌های معمولی برای بستن تجهیزات به ریل رک است. این کار باعث هرز شدن سوراخ‌های آداپتور شده و پس از مدتی تجهیزات دچار لقی می‌شوند.

راه حل: رک‌های استاندارد دارای سوراخ‌های مربعی هستند که مهره‌های قفسی (Cage Nuts) درون آن‌ها قرار می‌گیرند. این مهره‌ها قابل تعویض هستند و در صورت خرابی رزوه، آسیبی به بدنه اصلی رک وارد نمی‌شود. همیشه از پیچ و مهره مخصوص رک با واشر پلاستیکی استفاده کنید تا از ایجاد خراش روی بدنه تجهیزات گران‌قیمت جلوگیری شود.

۵. نادیده گرفتن سیستم ارتینگ (Earthing) در رک

رک دیواری یک سازه فلزی است که تجهیزات اکتیو برقی را در خود جای داده است. نشت جریان الکتریکی یا الکتریسیته ساکن (ESD) می‌تواند باعث سوختن پورت‌های سوئیچ یا شوک الکتریکی به اپراتور شود. بسیاری از نصاب‌ها اتصال سیم ارت به شاسی رک را فراموش می‌کنند.

راه حل: اطمینان حاصل کنید که رک شما دارای پیچ مخصوص اتصال ارت است و آن را به سیستم ارتینگ ساختمان متصل کنید. این کار نویزهای الکترومغناطیسی را کاهش داده و امنیت تجهیزات را تضمین می‌کند.

💡 نظر کارشناس: چک‌لیست نهایی قبل از بستن پیچ‌ها پیش از اینکه رول‌بولت‌ها را در دیوار محکم کنید، یک بار کابل‌های ورودی (از سقف یا کف) را تست کنید. بارها دیده شده که پس از نصب محکم رک، مشخص شده که لوله کاندوئیت کابل‌ها با سوراخ ورودی رک همخوانی ندارد. همیشه ابتدا مسیر کابل‌کشی را تثبیت کنید و سپس اقدام به سوراخ‌کاری دیوار نمایید.


سوالات متداول رک دیواری

در این بخش به پرسش‌های کلیدی که معمولاً در هنگام خرید آنلاین رک دیواری مطرح می‌شود، پاسخ‌های فنی و دقیق می‌دهیم.

تفاوت قیمت رک‌های دیواری برندهای مختلف ناشی از چیست؟

عوامل متعددی بر قیمت اثرگذارند اما سه فاکتور اصلی عبارتند از: 1. ضخامت ورق (ورق‌های زیر ۰.۷ میلی‌متر ارزان اما ضعیف هستند)، 2.نوع رنگ (الکتروستاتیک کوره ای در مقابل رنگ‌های معمولی) و 3.متعلقات همراه. برخی رک‌ها به همراه فن، سینی و پاورماژول عرضه می‌شوند که قیمت بالاتری دارند اما در نهایت برای خریدار به‌صرفه‌تر هستند

برای یک دستگاه DVR و ۴ عدد دوربین، چه سایزی مناسب است؟

حداقل سایز پیشنهادی رک دیواری ۶ یونیت با عمق ۴۵ سانتی‌متر است. این ابعاد فضای کافی برای قرارگیری DVR، یک عدد سینی ثابت برای مودم، و یک پاورماژول را فراهم می‌کند. اگر قصد اضافه کردن سوییچ PoE در آینده را دارید، به سراغ ۹ یونیت بروید.

آیا می‌توان به رک دیواری چرخ متصل کرد و آن را روی زمین گذاشت؟

بسیاری از مدل‌های رک دیواری ۹ یونیت و ۱۲ یونیت در کف خود دارای محل تعبیه پیچ برای چرخ هستند. با این حال، شاسی رک‌های دیواری برای بارهای دینامیک (حرکتی) طراحی نشده است. اگر قصد دارید رک را به صورت ایستاده استفاده کنید، بهتر است از مدل‌های مخصوص ایستاده یا مینی‌رک‌ها استفاده کنید تا پایداری سازه حفظ شود.

درب شیشه‌ای بهتر است یا درب مشبک؟

اگر رک در محیط اداری و تمیز نصب می‌شود، درب شیشه‌ای برای رویت وضعیت شبکه بهتر است. اما اگر رک در محیطی قرار دارد که تجهیزات گرمای زیادی تولید می‌کنند (مانند سرورهای کوچک)، درب مشبک (Perforated) برای تهویه غیرفعال ضروری است.

صدای فن رک دیواری در محیط اداری آزاردهنده است؛ راه حل چیست؟

فن‌های استاندارد رک معمولاً دور بالایی دارند. می‌توانید از “فن‌های بوشی” با نویز کمتر استفاده کنید و یا یک ترموستات روی رک نصب کنید تا فن تنها زمانی که دمای داخلی از ۳۰ درجه فراتر رفت، روشن شود. این کار علاوه بر کاهش صدا، عمر فن را نیز افزایش می‌دهد.

عرض استاندارد تمام رک‌های دیواری یکسان است؟

بله، عرض داخلی آداپتورها طبق استاندارد ۱۹ اینچ (۴۸.۲۶ سانتی‌متر) ثابت است. اما عرض بیرونی بدنه می‌تواند بین ۵۴ تا ۶۰ سانتی‌متر متغیر باشد. عرض ۶۰ سانتی‌متر به دلیل فضای بیشتر برای آرایش کابل‌ها در طرفین، اولویت دارد.

رک‌های outdoor دیواری چه تفاوتی در نصب دارند؟

این رک‌ها وزن بسیار بالاتری دارند و به دلیل عایق‌بندی دو جداره، باید حتماً روی شاسی‌های فلزی یا دیوارهای بتنی مسلح نصب شوند. همچنین ورودی کابل آن‌ها باید با گلندهای مخصوص کاملاً آب‌بندی شود.

سینی ثابت با سینی متحرک چه تفاوتی در رک دیواری دارد؟

در رک‌های دیواری معمولاً فقط از سینی ثابت استفاده می‌شود. سینی متحرک به دلیل عمق زیاد و مکانیزم ریلی، اغلب در رک‌های ایستاده با عمق ۸۰ و ۱۰۰ کاربرد دارد. برای رک دیواری، سینی ثابت یک‌طرفه یا دوطرفه کفایت می‌کند.

آیا نصب رک دیواری روی دیوار کناف امکان‌پذیر است؟

نصب مستقیم روی پانل کناف به هیچ وجه توصیه نمی‌شود. باید از قبل در پشت کناف، سازه فلزی (Stud) تقویت شده باشد یا از پیچ‌های پروانه‌ای مخصوص با تعداد زیاد استفاده کرد که آن هم فقط برای رک‌های بسیار سبک (۴ یونیت) ریسک کمتری دارد.

منظور از رک‌های "HPI" یا برندهای مشابه در بازار چیست؟

این‌ها نام‌های تجاری رایج در بازار ایران هستند که استانداردهای متفاوتی در ساخت دارند. در هنگام خرید، به جای تمرکز بر نام برند، مشخصات فنی نظیر ضخامت ورق و کیفیت قفل‌ها را بررسی کنید.


خرید رک دیواری

سرمایه‌گذاری هوشمندانه روی امنیت شبکه؛ نتیجه‌گیری و گام بعدی

رک دیواری فراتر از یک ابزار جانبی، محافظ اصلی دارایی‌های دیجیتال شماست. انتخاب صحیح ابعاد بر اساس “عمق مفید”، توجه به سیستم تهویه و رعایت اصول نصب فیزیکی، تضمین‌کننده پایداری شبکه در درازمدت خواهد بود. به یاد داشته باشید که هزینه‌ای که امروز برای یک رک استاندارد و باکیفیت پرداخت می‌کنید، بسیار کمتر از خسارت ناشی از سقوط یک رک بی‌کیفیت یا سوختن تجهیزات در اثر حرارت است.

ما در سهاپیمان با درک حساسیت‌های زیرساخت شبکه، مجموعه‌ای از بهترین و مستحکم‌ترین رک‌های دیواری را با رعایت استانداردهای بین‌المللی گردآوری کرده‌ایم.

آیا برای انتخاب سایز دقیق یا برآورد قیمت پروژه‌تان نیاز به راهنمایی دارید؟

  • همین حالا از بخش فروشگاه رک دیواری سهاپیمان بازدید کنید و مشخصات فنی مدل‌های مختلف را مقایسه نمایید.
  • برای دریافت مشاوره رایگان فنی و انتخاب بهترین پیکربندی برای شرکت یا ساختمان خود، با کارشناسان ما تماس بگیرید.

راهنمای جامع رک دیواری
رک OutDoor دیواری دو جداره 12 یونیت آماد
رک OutDoor دیواری تک جداره 7 یونیت آماد
رک OutDoor دیواری تک جداره 9 یونیت آماد
رک دیواری 6 یونیت پایا
مقالات مرتبط

محصولات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید